| |
|
|
» Haberin devamı... |
|
|
Geçmişten günümüze AHŞAP OYUNCAKLAR
Ahşabın ekolojik bir malzeme oluşu ebeveynlerin ahşabı tercih etmesinin en önemli nedenidir. Ahşap işlenmesinin kolay oluşu sebebi ile oyuncak yapımında ahşap atlardan, ahşap arabalara kadar yüzyıllarca tercih edilmiştir. Yaşama başladığımız ilk yıllarda kimi zaman vakit geçirmemiz kimi zaman el becerilerimize katkı yapsın diye tutuşturuldu elimize oyuncaklar. Uyurken yanımızdan ayırmadığımız bebekler ya da mahalle yarışlarına katıldığımız ahşap atlarımız. Oyuncaklardan hiçbir zaman vazgeçemedik küçükken oyunlar oynadık, büyüyünce kolleksiyon yapıyoruz bahanesiyle topladık bulduğumuz birçok ahşap oyuncağı. Tarih bilimcileri kazılarda buldukları oyuncaklarla o döneme ait birçok veriye ulaşabiliyorlar. Oyuncağın tarihi de pekçok tarihin, medeniyetin kesiştiği Mısır’a kadar dayanıyor. Örneğin topaç, bilye ve çember M.Ö.1400’lü yıllarda oynanan oyuncaklardı. Hepimizin birkez de olsa oynadığı bilyeler, Çin’de demirden yapılmışken Almanya, Hollanda, İngiltere ve A.B.D.’deki çocuklar akik, taş, mermer, kil ve renkli camdan bilyelerle oynuyorlardı. Yunanistan’da kolları, bacakları hareket edebilen bebekler ve ilk oyuncak toplar, önceleri kilden yapılmış, sonraları ise saz malzeme kullanılmıştır. Ortaçağda at başı takılmış sopalar çocukların gözde oyuncağı iken, zamanla dört tekerlek ve eğerin eklenmesi ile oyuncak atlar geliştirilmiştir. İnsanoğlu tekerleği önceleri oyun amaçlı bulmuş ardından üzerinde taşımacılık yapacağını keşfetmiştir. Bütün dünyanın tanıdığı birbiri içine geçen ahşap bebekler olan matruşkaların geçmişi 120 yıl öncesine dayanıyor. Matresa adında güzel bir sevgilisi olan Rus tüccarın romantik aşkının ismini almış matruşkalar. Bir diğer söylenti de Japon soylularının yemeklerden sonra geleneksel ve filozofik bir eğlence aracı olan içiçe geçen 12 yumurtadan yola çıkılarak bu güzel ahşap bebeklerin yapıldığıdır. Birbiri içinden çıkan herbir yeni ahşap bebeğin yeni şanslar ve mutluluklar getireceğine inanılmaktadır. Avrupa’da 18.yy.’da fildişi, tahta ve gümüşten minyatür süs eşyalarını sergilemek için oyuncak süs evlerin, en güzel örnekleri Hollanda’dadır. 19.yy.’a kadar elle ve kalıplara dökülerek üretilen oyuncaklar, 20.yy. başından itibaren makineler yardımı ile üretilerek, gündelik yaşamdan esinlenen objelerle de çeşitlilik göstererek başlıca sanayi kolları arasına girmiştir. Ülkemizde ise, Osmanlılar döneminde İstanbul’da Eyüp semti oyuncak üretim merkezi olmuş, oyuncaklar da “Eyüp Oyuncakları” olarak isimlendirilmişlerdir. Oyuncak üretimi ve satışı tüm İstanbul ve Anadolu için bu merkezden yapılmıştır. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde 17.yy.’ın ilk yarısında 100 dükkan ve 105 nefer olarak “Oyuncakçı Esnafı” belirtmiştir. Diğer kaynaklarda da buradaki oyuncak üretimi için 18.yy. tarihlendirmesi yapılmakla birlikte, daha 17 yy. başlarında 100 oyuncakçı dükkanı olması, üretimin tarihleme açısından daha eskiye dayandığını düşündürmektedir. Eyüp’te üretilen oyuncaklar, çeşitlilik olarak oldukça geniş bir yelpazeyi kapsar. 20.yy. başına kadar üretimi sürdürülen oyuncaklar arasında, çember, ahşap araba, dönme dolap, toprak testi, düdük, def, dümbelek, fırıldak, top, topaç, şakşak, kaynana zırıltısı, aynalı beşik bulunmaktadır. Bu oyuncakların yapımında ana malzeme olarak ahşap ve toprak, yan malzeme olarak deri, kağıt, teneke, çivi, boncuk kullanıldığı görülmektedir. Bezeme olarak toprak boyayla, sarı yaldızla, yine çocuklara hitap edecek, dikkat çekici renkler (kırmızı, mavi, yeşil, beyaz) kullanılmış olup, stilize, fazla karmaşık olmayan, yumuşak dalgalı şeritler, benek bezemeler, ışınsal ve basit çizgilerle yüzeylerin hareketlenmesi sağlanmıştır. Yapısal kültürümüzde yeri olan ahşap oyuncak kültürü içerisinde de yerini almıştır. Hatta Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Oyuncak Müzesi hızlı toplumsal değişim içinde kaybolmakta olan oyuncakları korumayı amaç edinmiştir. Yaklaşık 500 oyuncakla geçmişimiz hakkında bilgiler vermeye devam etmektedir. Düzce’de de bir oyuncak kütüphanemiz bulunuyor. Türkiye’nin ilk oyuncak kütüphanesinden istediğiniz bir oyuncakla kendi oyuncağınızı değiş tokuş yapabilirsiniz. Ahşabın ekolojik bir malzeme oluşu ebeveynlerin ahşabı tercih etmesinin en önemli nedenidir. Ahşap işlenmesinin kolay oluşu sebebi ile oyuncak yapımında ahşap atlardan, ahşap arabalara kadar yüzyıllarca tercih edilmiştir. Ahşap yaşamımızın en güzel çağları olan çocukluğumuzda da bizimle olmuştur. Ahşap bebeklerimizle, trenlerimizle oynamaya devam edelim. |
||
