| |
|
|
» Haberin devamı... |
|
|
Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı ahşap ustası eğitiyor
Proje
Koordinatörü Ferhan Kopuz: ”Modernleşme çalışmaları ile
eski olan her şeyi attık. Ahşap evlerden günümüze kadar
kalabilenlerini gelecek kuşaklara taşımak için de doğru
onarımın, ahşabın korumasının ve
kullanılmasının bilinmesi gerek. Bu bilgi ve beceriye sahip usta
bulmak çok zor.” - Sizleri
tanıyabilir miyiz? - Ferhan
Kopuz: Mimarım. Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı’nın
kurucu üyesiyim. Tarihi Binalar
İçin Ahşap Ustası Eğitimi Projesi’nin
koordinatörlüğünü yapıyorum. Aynı zamanda Y.T.Ü. Mimarlık
Fakültesi’nde uygulama projeleri öğretim görevlisi olarak
çalışmalarımı sürdürüyorum. - Berrin
Alper: Ben de hem vakfın kurucu üyesi hem de Ahşap İşçisi
Eğitimi Projesi’nin üç danışmanından biriyim. Y.T.Ü
Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Tarihi A.B.D.’nda öğretim üyesi
olarak görev yapıyorum. Bu projede bir sivil toplum örgütünü
destekleyebilmek adına bulunuyorum. Bu projenin asıl sahibi olan
Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı’nın kurucusu Faruk Pekin’nin
de desteklerine teşekkür etmek gerekiyor. Çünkü vakfın
kuruluşundan önce uzun yıllar onun başkanlığında
yapılan “Fest” kültür gezileri tarih, çevre ve kültür bilinci olan
farklı meslekten kişilerin biraraya gelmesine vesile
olmuştur. - Kültür
Bilincini Geliştirme Vakfı’nın kuruluşundan da bahseder
misiniz? - Ferhan
Kopuz: Berrin Hanım’ın da söylediği gibi ortak kültürel
yapıdaki insanlar biraraya gelerek Kültür Bilincini Geliştirme
Vakfı’nı kurdular. KBGV’na daha çok gezginlerin kurduğu bir
vakıf olarak bakılmamalı. KBGV’nın her biri kendi konusunda
uzman 148 kurucu üyesi, bir o kadar da vakıf dostu var. Kuruluş
amacı, Türkiye’nin her türlü tarihsel mirasının, zenginliklerinin,
değerlerinin ve bu değerlerin yeşerdiği doğanın
ve çevrenin korunması, bu nedenle tanıtılması, sevdirilmesi
ve sahip çıkılması için toplumda duyarlılık ve bilinç
oluşumunu sağlamak ve bu bilinci geliştirmek. İsmimiz amacımızı
oldukça yalın bir şekilde anlatıyor. - Tarihi
Binalar İçin Ahşap Ustası Eğitimi Projesi hakkında
bilgi alabilir miyiz? - Ferhan
Kopuz: Avrupa Birliği’nin finanse ettiği, İŞKUR’un yürütücü
olduğu istihdam kazandırmayı amaçlayan proje duyurusunu görünce
bizler de bir proje yapmaya karar verdik. Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı
olarak bilgisayar eğitimi veya
yabancı dil eğitimi yapmayı düşünmedik. Ne
yapılabilir? diye düşünüldüğünde, vakıf kendi vizyon ve misyonu
ışığında ‘’Tarihi Binalar İçin Ahşap
Ustası Eğitim Projesi’’ni hazırladı. Proje için
yapılan ön araştırmada Türkiye’de ahşap ustasına
ihtiyaç duyulduğu ortaya çıktı. Bildiğiniz gibi 1985
yılında UNESCO İstanbul’u özellikle Tarihi Yarımada‘yı
Dünya Kültür Mirası Listesi’ne
aldı. Ardından koruma
projeleri üretilmiyor, özellikle Süleymaniye ve çevresindeki tarihi doku yok
oluyor, kente sahip çıkılmıyor diyerek İstanbul‘un
Dünya Kültür Mirası Listesi’nden
çıkarılacağı söylentileri gündeme geldi. Bizim ahşap
ustaları projemiz tam da bu döneme denk geldi. Ahşap evlerin
korunması için sayıları gün geçtikçe azalan geleneksel tarzda
çalışan ahşap
ustalarının yetiştirmesi önemli bir parametre. Projenin uygulama
eğitimi aşamasında Tarihi Çevre Yapı Korumacıları
Derneği proje ortağımız. -
İstanbul’da ahşap binaların yoğun olduğu mahallelerin
birçoğu yanarak, doğal bozulmalar, böcek, nem etkileri ve
yıkılarak veya alınan yanlış koruma kararları ile
yok olmuştur. Geçmişte sürekliliği olmayan imar planları ve
imar yasalarını da yok olma nedenleri arasında sayabiliriz. Ben
geleneksel özelliklerini yitirerek yenilenen binalara eski eser uygulaması
diyemiyorum. Modernleşme çalışmaları ile eski olan her
şeyi attık. Ahşap evlerden günümüze kadar kalabilenlerini
gelecek kuşaklara taşımak için de doğru onarımın, ahşabın korumasının ve
kullanılmasının
bilinmesi gerek. Bu bilgi ve beceriye sahip usta bulmak çok zor. Projenin
asıl amacı ahşap ustası yetiştirmek gibi görünüyor
fakat bunun arkasında ikinci bir hedef ise kültürel mirasa sahip
çıkmaktır. Projenin uygulama süresi bir yıl, bir yıl
içerisinde 60 kişinin eğitimini tamamlamayı planladık.
Ahşap Ustası Eğitim Projesi’nin ana hedefi vasıfsız
kişilere vasıf kazandırmak, vasıflı olanların da
gelişimlerine katkıda bulunarak iş hayatında yeni
kazanımlar sağlamaktır. Kültür Bilincini Geliştirme
Vakfı’nın vizyonuna uygun olarak bu proje ile ahşap
işciliği canlanacak ve ahşap binalar doğru onarım
yapılarak gelecek kuşaklara aktarılabilecek. Kursiyerler
restorasyon yüksek okulu, meslek lisesi restorasyon bölümü mezunu veya makine
kullanım becerisine sahip bu alanda 5 yıl tecrübeli kişilerden oluşuyor.
Başvuru yapanlar arasından karşılıklı
görüşülerek ilk eğitim için 30 kişi seçildi. Teorik ve atölye
eğitimi İSOV Anadolu Meslek
Lisesi Atölyeleri’nde konusunda uzman Y.T.Ü. Mimarlık Fakültesi, İ.Ü.
Orman Fakültesi öğretim üyeleri ve İSOV Anadolu Meslek Lisesi
Restorasyon Bölümü eğitmenleri
tarafından veriliyor. Teorik ve atölye eğitimi 1,5 ay sürecek
bir eğitim. Uygulama eğitimi ise Zeyrek Bölgesi’nde İstanbul
Valiliği’nin onarımını üstlendiği binalardan Fatih
Belediyesi’nin projeye tahsis ettiği iki binada yapılacak. Uygulama
eğitimi 4,5 ay sürecek bu uygulamanın başında geleneksel
tarzda çalışan sayıları oldukça azalmış
ahşap ustaları bulunacak. Ayrıca proje ortağımız
olan Tarihi Çevre Yapı Korumacıları Derneği’nin üyeleri
uygulamada görev alacaklar. Bu projede kursiyerlere günlük 8 Euro harcırah
veriliyor. Vakıf proje kapsamında kursiyerlerin iş
kazalarına karşı sigortalarını yaptırıyor,
uygulama eğitimi aşamasında yemek ihtiyaçları
karşılıyor. Özellikle belirtmek isterim ki; bizim asıl
amacımız ahşap binaları yenilemek değil, geçmişin
izlerini yok etmeden yapıyı kullanır duruma getirerek gelecek
kuşaklara taşımak için yetenekli ahşap ustası
yetiştirmek. Bu kursu başarı ile bitirenlere İl Milli
Eğitim Bakanlığı ve KBGV ortak sertifika verecektir. Bizim
önümüzdeki günlerde gerçekleştirmeyi düşündüğümüz projelerimizden biri de ahşap
ustası projesini restorasyon okuluna dönüştürmek. Elbette restorasyon
okulu çalışmasında sadece ahşap değil diğer
yapı elemanları da olacak. Restorasyon Okulu Projesi’nin
şekillenmesi için ahşap ustası projesinden
alacağımız sonuç önemli. Eğitimle
ilgili bilgileri Zeyrek ve Süleymaniye gibi ahşap yapıların
yoğun olduğu bölgelerdeki insanlarla
paylaşmak, değerlendirme toplantıları yapmak da
proje kapsamında. Amaç iki binayı onarmak değil
kullanıcıları da eğiterek ahşap binalara sahip
çıkmalarını, sahip oldukları değerlerin farkına
varmalarını sağlamaktır. - Berrin
Alper: Danışman olarak proje sürecinde teorik eğitimin uzman
kişiler tarafından yürütülmesi ile ilgili örgütlenmeyi üstlendim.
Üniversite ortamında lisans ve yüksek lisans düzeyinde kültür
mirasımızın tanınması, belgelenmesi ve korunması
ile ilgili eğitim veriyoruz. Ahşap İşçisi Eğitimi
Projemizde ise meslek lisesi, meslek yüksek okulu mezunu olan ya da ahşap
yapılarda usta olarak çalışmış kesimi sertifikalı
hale getirerek, onların iş bulma olanaklarının yükselmesini
sağlamayı amaçladık. Tüm dünyada olduğu gibi koruma bir
kültür sorunu. Osmanlı Mimarisi dediğimizde anıtsal
yapılar, Süleymaniye Camisi vb. akla geliyor. Halbuki Osmanlı Mimarisi’ni özgün kılan en
önemli ögelerden biri de ahşap konut mimarlığı. Bugün
İstanbul olmak üzere büyük kentlerde ahşap yapılar göçün tehditi altında. İstanbul
dışından gelenlerin küçük kiralar
karşılığı barındığı bu
konutların olduğu bölgeler kısa zamanda bir çöküntü alanı
haline geliyor ve hızla yokoluyor; bu süreç yıllardır devam
ediyor. Bizim projemizin uygulama alanı olarak seçilmiş olan
Süleymaniye, Zeyrek gibi Osmanlı Dönemi’nin en üst sosyal kesiminin
yaşadığı yer olan semtler bugün sosyal statüsünü ve
kültürel yapısını kaybetmiş olarak tarih bilinci çok
sınırlı olan, ciddi ekonomik sıkıntılar içinde
yaşayan insanların sadece barınağı durumunda. Bu
sebeple eğitim programımızı hazırlarken önce korunacak
mirasımızın tanımlanması ile işe
başladık. Tarih, kültür ve çevre bilincini de desteklemek
amacıyla önce kursiyerlerimize Anadolu’daki kültür
varlığımızı kronolojik, tematik olarak
tanıtmayı programladık. Roma’dan Cumhuriyet dönemine uzanan
süreçte kültür
varlıklarımızı tanıtmaya ve onların tarih
bilgilerine katkıda bulunmayı amaçladık. Kursiyerlerimiz projenin üç aşaması olan teorik
eğitim, atölye eğitimi ve uygulama sonunda bir sertifika ile başarılarını
belgeleyecekler. Geleneksel ahşap konut mimarisinin restorasyonunda son
yıllarda koruma yasalarının öngördüğü gibi strüktürün de
özgün malzeme ve teknikle korunması gündemde. Bu ise mal sahiplerini
yüksek ahşap fiyatları ve nitelikli ahşap yapı ustası
bulunması gibi sorunlarla karşı karşıya getiriyor.
Ahşabın yangına dayanıksız bir malzeme olması
gibi günümüz teknolojisinde artık geçerliliği kalmamış
yargılar spekülatif inşaat sektörü tarafından kullanılarak
ahşap yapılar korunması mümkün olmayan nesneler olarak
sunuluyor. Geleneksel mimarimizde strüktürü de ahşap olan konutlarımız
bir dönemde maalesef tamamen betonarme olarak yenilenerek üzeri ahşap
kaplama yapıldı. Böylece sahte geleneksel konutlar ve çevreler
yarattık. Ahşap malzeme ilgili bilimsel araştırmalar ve
uygulama örnekleri ahşabın mükemmel bir malzeme olduğunu ortaya
koyuyor. Bizim kimliğimizi tanımlayan, mimarimizi özgün kılan
ahşap konutları koruma sürecinde önemine ve eksikliğine
inandığımız ahşap işçisi yetiştirmeye
özendirme fikrinden yola çıkarak çalışmalar yapıyoruz.
AB’ye girme sürecinde olduğumuz şu dönemde Avrupa’da olduğu gibi
ara eleman yetiştirmenin ne kadar önemli olduğunun bilinci ile
başladığımız projede uzman bir kadro ile
çalışıyoruz. Ahşap malzemenin özellikleri, sorunları
ve korunması; ahşap yapı teknolojisi konularında bilimsel
çalışmaları olan akademisyenlerimizle, bire bir atölyede
çalışan hocalarımızı biraraya getirdik. Projede bir
kursiyere bir öğretim görevlisi düşüyor. Kursiyerlerimizin
başvurularında gördüğümüz yüksek katılım ve heyecan
bize doğru bir adım attığımızı
kanıtladı. - Kültür Bilincini
Geliştirme Vakfı sadece yapıyı değil orada
yaşayan insanları, çevreyi de proje kapsamına alıyor? Bu
konuda da bilgi alabilir miyiz? - Berrin
Alper: Bu aşamada tek yapıda uygulama yapacak olsak da proje
bütününde bütüncül ve aktif korumayı diğer bir deyişle, sokak
mahalle veya siti oluşturan, tarihi veya peyzaj değeri olan en küçük
birimden en gösterişli konağa kadar yapı grupları ile
doğal çevre ve onu kullanan kültürü korumayı kapsıyor. Bugüne değin
tek yapı ölçeğinde yapılan ve “aslına uygun olarak” restore
edildiği iddia edilen örnekler arasından özgünlüğünü
koruyanların oranı çok düşük. Çoğu zaman insan keşke
bu koruma adına üretilen bir karar ve uygulama olmasaydı diyor. Biz
bu projede gösterişşiz, bugün “sıradan” olarak
nitelendirilebilecek iki evi uygulama alanı olarak aldık. Burada hem
geleneksel malzeme ve teknikle onarımın sürdürülebilirliğini
göstermek hem de kamu bilinci yaratmayı hedefliyoruz. Özgün
yaşantısını ve sahiplerini kaybetmiş, hatta
işlevi dışında kullanılan bu evlere yapılan küçük
ama doğru müdahalelerin, çevrenin hem ekonomik değerinin hem de
yaşam kalitesinin yükselmesine yapacağı katkıyı
örneklemek istiyoruz. - Ferhan
Kopuz: Biz uygulama eğitimi yapılacak binaların ilk sahiplerine
de ulaşarak binaların öyküsünü
öğrenmek istiyoruz. Proje kapsamında
yapacağımız semt bilgilendirme toplantıları var.
Ayrıca bu projenin farklı kentlerde de uygulanabilmesi için teklifler
alıyoruz. Eğitimin her aşamasını fotoğraflarla
arşivleyerek İstanbul dışından gelenler dahil
yapacağımız toplantılarda projeyi tanıtmak istiyoruz.
Projenin devamında ahşap evlerin bulunduğu alanların
çevresel yapılarına da müdahale etmek istiyoruz. Bölgede
dolaşırken ahşap binalardan birinin içerisinde canlı
hayvanlar vardı ve evin bitişiğinde kaçak kesim
yapıldığını gördük. Bu aslında bizim projemiz
kapsamının neden sadece ev restorasyonu ile
sınırlandırılamayacağını da
açıklıyor. Kaynak bulabilirsek eski bir Bizans sarnıcını
da restore ederek topluma kazandırmak istiyoruz. Projeye
başladığımızda aklımızı gelen bir soru
da “acaba bayan ahşap ustalarımız olacak mıydı?
Şu anda 9 bayan kursiyerimiz var, bunlardan biri Mimar Sinan Üniversitesi
İç Mimarlık Bölümü mezunu. Diğerleri restorasyon meslek
yüksekokullarından mezun. Geleceğin ahşap ustaları
arasında bayanları görmek mümkün olacak. -
İkinci başvuru dönemi ve eğitim tarihleri hakkında bilgi
alabilir miyiz? - Ferhan Kopuz: İkinci başvuru
dönemi 28 Mart - 28 Nisan tarihleri arasında olacak. İkinci 30
kişinin eğitimi 23 Mayıs’ta başlayacak. 23 Mayıs-
1Temmuz arasında teorik ve atölye eğitimleri yine İSOV Zincirlikuyu Meslek
Lisesi’nde yapılacak. - Kültür
Bilincini Geliştirme Vakfı’nın diğer faaliyetlerinden de
bahseder misiniz? - Ferhan
Kopuz: İstanbul’a yeni bir turizm güzergahı projemiz var.
İstanbul turizm başkenti diyoruz ama gelen turistleri sadece
Sultanahmet ve çevresini gezmeye mahkum ediyoruz. Vakıf Yönetim Kurulu
Başkanı Faruk Pekin’in turizm duayenliği eşliğinde
sanat tarihçi Hayri Fehmi Yılmaz’la birlikte bir pazar günü
Edirnekapı-Tekfur Sarayı-Anemas Zindanı –Ayvansaray Bölgesi’ni
dolaştık. Onların daha önce çok kez gördükleri benim için
İstanbul’un farklı bir yüzü idi. Ortaya Sultanahmet’e alternatif yeni
turizm güzergahı çıktı. Burada oturan insanlar orta- alt gelir
grubundan olduklarından yapı gruplarına müdahale edilmemiş,
bozulmamış ahşap evler,
ahşap kiliseler var. Üç kardeş evi diye isim ver diğimiz
ahşap evin bir de hikayesini anlattı Hayri Fehmi Yılmaz. Bu
bölgeyi dolaşan yerli ve yabancı turistlerin bir günlerini
geçirebilecekleri kadar anıt eser var. Kariye Müzesi ile başlayan
geziye pazar günü ise kuş pazarı da ilave edilebilir. Doğu
Roma’dan günümüze kadar kalabilen tek sivil mimari örneği olan Tekfur
Sarayı; bölgeden çıkarılan arkeoloji müzesinde bulunan eserlerin
sergileneceği, eski dokuya zarar vermeyen sınırlı
sayıda gösterilerin yapılabileceği bir şekilde düzenlenerek
çevresi ile birlikte kendi imkanları ile yaşayabilen bir yere
dönüşebilir. Bizans Surları, sahabe mezarları ayazmaları
ile ünlü kilise ve singoklar ile İvaz Efendi Camii, Osmanlı Dönemi
ahşap evleri ile dinlerin birlikteliğini görüyorsunuz gezi boyunca.
Edirnekapı Mezarlığı’nda mezar taşı olarak
kullanılan hece tahtalarını, 2. Mahmut ve Osmanlı mezar taşlarını
görmeniz mümkün. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na Aralık 2004
tarihinde projeyi gönderdik. İstanbul Belediye
Başkanlığı Turizm Platformu’na bu projeyi sunduk. Fatih
Belediye Başkanı projeyi sahiplendi ve restorasyonlara
başlanacağı söylendi. Bu bir concept proje. Geri dönülemeyecek
uygulamalardan kaçınılmalı, projenin tamamı,restorasyon,
restitusyon ve konservasyon ile ses ve ışık gösterilerinin
yapılacağı alanlar aydınlatma projeleri, fonksiyonlar
birlikte planlanarak ,güzergah
bozulmadan turizme kazandırılmalı. KBGV projenin sahibi olarak
kontrol ve danışmanlık hizmetlerini vermeye hazır.
Ahşap Ustası Eğitimi duyurusunda
kullandığımız fotoğraf güzergah
çalışması sırasında çektiğimiz
fotoğraflardan biri. Kültür
Karıncaları, müze ve ören yerleri devam eden projeler. Sanal Müze
çalışmalarımız ve Şişli-Bomonti–Kurtuluş,
İstanbul’da çağdaş mimarlığın izinde gibi
projelerimiz ve seminerlerimiz devam ediyor. | ||
